Yaz ayları üçün bağ qulluğu bələdçisi
Mart-may aylarında bağında nə etməlisən — Azərbaycan iqlim şəraitinə uyğun ay-ay plan: budama, torpaq, gübrələmə, sulama və zərərvericilərə qarşı təbii tədbirlər.
Niyə "yaz başlamadan" başlamaq lazımdır
Azərbaycanda yaz qeyri-mütəmadidir: bəzən fevralda 20°C olur, sonra mart ortasında −2°C. Bu dalğalanma bağ üçün ən təhlükəli dövrdür. Doğru hazırlıq mart sonuna qədər edilməlidir; əks halda, yay boyu davamlı qaçırırsan. Bu yazıda Bakı və Abşeronda 30+ il çalışmış bağbanların ay-ay bələdçisini topladıq.
Mart: hazırlıq ayı
Birinci həftə — sanitar budama
- Quru, donmuş, xəstə budaqları kəs (45° bucaqla)
- Bir-birinə sürtən budaqları sıxlaşdır
- Kəsim üzü mütləq bağ macunu ilə qapat — xəstəlik girməsin
İkinci-üçüncü həftə — torpaq işi
- Qazma dərinliyi: 25–30 sm
- Aerasiya: kompresorla deşik aç (köklərə oksigen)
- Üzvi gübrə: kompost (4–6 kq/m²) və ya yaxşı çürümüş peyin
- pH yoxla — Bakı torpağı qələvi tərəfdir (pH 7.5–8.0). Pomidor üçün pH 6.0–6.8 lazım, kükürd əlavə et
Dördüncü həftə — mulçlama
Komposta torpaq üstündə 5–7 sm qat qoy. Faydaları:
- Nəm 40% daha çox qalır
- Alaq otu 70% azalır
- Yay istisindən kök qoruyur
Aprel: əkin ayı
| Bitki | Üsul | Qeyd |
|---|---|---|
| Pomidor (xolod arxasında) | Köçürmə | Gecə 8°C-dən yuxarı olanda |
| Bibər, badımcan | Köçürmə | Pomidordan 1 həftə sonra |
| Xiyar, kabaçok | Birbaşa toxum | Aprelin son həftəsi |
| Çiyələk | Kök bölmə | Aralıq 35×35 sm |
| Yaşıllıq (göyərti) | Toxum | Hər 2 həftədə təkrar |
May: bakım və ilk məhsul
- Sulama qaydası: hər səhər saat 7-yə qədər. Sonra yarpağa düşən damla günəş yandırır
- Gəlişmiş gübrə: N-P-K 5-10-10 (çiçəkdə) çiçəkləməni sürətləndirir
- Çiyələk ilk meyvə verir — quşa qarşı tor as
- Qızılgül ilk biotluğa qarşı sarımsaq suyu spreyle (təbii fungisid)
Azərbaycan iqlimi üçün xüsusi tövsiyələr
Su rejimi
Bakı yayında %60+ rütubət düşür, eyni zamanda külək güclü. Bu, transpirasiyanı sürətləndirir. Damcı sulama sistemi 30 günlük məhsulu 50% artırır.
Külək qoruyucusu
Abşeron yarımadasında küləkdən qoruyucu lazımdır. Sıralı şüşə otu (oat grass) və ya bambuk çitiş səmərəlidir.
Duzlu su problemi
Bakı su tutarlığı bəzən 800+ mg/L mineral. Bu, toprağa duz yığır. Yağış suyu toplama qabı (200 L) yay üçün ehtiyat.
Təbii zərərverici nəzarəti
- Tütun spreyi — yarpaq biti üçün (1 stəkan tütun + 2 L isti su + 1 qaşıq sabun, 24 saat dinlət)
- Sarımsaq + bibər çayı — qarışqalar üçün
- Boz xanım böcəyi — bahçeyə cəlb et (qrı bitkiləri yaxşıdır)
- Qızılbalıq tort qabıqları — torpağa kalsium və slug-qovucu
Bağban alət dəsti — minimum 6 ədəd
- Yan kəsər (sekator)
- Künc kürək
- Tırmıq (15 dişli)
- Damcı sulama paneli
- Mulç sürətli bıçaq
- pH ölçən (15 AZN)
Sık yapılan 5 səhv
- Çox sulamaq — kök çürüyür, yarpaqlar saralır
- Yanlış vaxtda budamaq (may sonra) — yeni meyvə bağlamaz
- Aşırı kimyəvi gübrə — torpaq mikroorqanizmlərini öldürür
- Eyni yerdə eyni bitki (rotasiya yox) — torpaq tükənir
- Soğuk gündən sonra dərhal sulamaq — kök şoku
Şübhədə qalsan, peşəkar bağbanla 30 dəqiqəlik məsləhət mövsüm büdcənin %10-nu qoruyur. Telefonla edə bilərsən: bağın videosunu göstər, məsləhət al.